گروه کوهنوردی کوهیاران پارس ـ شیراز

علم‌کوه نام كوهي با ارتفاع قله ۴۸۵۰ متر است که در منطقه تخت سليمان کشور  ايران  واقع شده‌است. قله علم کوه پس از دماوند دومین قله مرتفع ایران به شمار می‌رود. بیشتر شهرت این قله به خاطر دیواره‌ایست که در دامنه شمالی آن واقع است و دارای فنی‌ترین و سخت‌ترین مسیرهای سنگنوردي و ديواره نوردي در ايران است. این ديواره در ایران، جایگاهی مانند كي ۲ در جهان را داراست.

موقعیت جغرافیایی:رودبارك و كلاردشت نزدیکترین شهرها به این منطقه در استان مازندران هستند. جبهه جنوبی نیز این کوه مشرف به طالقان است.

دیواره علم‌کوه

در جبهه شمالی این قله دیواره‌ای به طول ۶۵۰ متر وجود دارد که یکی از زیباترین و مشکل ترین دیواره‌های دنیا به شمار می‌رود. منطقه علم کوه دارای ۴۷ قله بالای ۴۰۰۰متر است که به «آلپ ایران» نیز معروف است. بر روی دیواره علم کوه مسیرهای متعددی باز شده که می‌توان به مسیر ۴۸ و ۵۲ لهستان، گرده آلمانیها، هاری رست و... اشاره کرد.

پرافتخارترین صعودها

 سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰ را می‌توان اوج تحول دیواره نوردی ایران نامید. در این سال‌ها بود که بزرگانی چون زنده یاد حسین طالبی مقدم و دیگر کوهنوردان همدانی توانستند رکوردهای صعود دیواره را به طرز بسیار چشمگیری پایین آورده و نهایتاً رکورد عجیب و دست نیافتنی ۳ مسیر در یک روز را به یادگار بگذارند. از دیگر شاهکارهای صعود این دیواره , باز کردن مسیر همدانی‌ها ۶۷ در ۶ ساعت توسط حسین طالبی مقدم است. همچنین صعود سلو حسن نجاریان در سال ۱۳۷۳ از مسیر هاری روست.

 منبع : ويكي پديا

۶-2- چرخش ساختاری:

 در منتهی الیه شمالی، گسل سپیدار به یال شمالی تاقدیس از جنس آسماری- جهرم ختم می شود. حرکت راستگرد گسل در این یال به صورت چرخش لایه ها خود را نشان داده است. در اینجا یال شمال شرقی بخش 1 با امتداد شمال غربی-جنوب شرقی، با یک چرخش، به یال شمالی بخش 2 با امتداد شرقی-غربی تبدیل می گردد. این چرخش بدون شک تحت تأثیر گسل سپیدار در عمق بوقوع پیوسته است. 

تصوير 56: تصوير ماهواره اي كوه سپيدار. كادر مستطيلي شماره 1 محدوده تصوير 57 را نشان مي دهد. به موقعيت شهر ميمند توجه كنيد (برگرفته شده از Google earth).

تصوير 57: تصوير ماهواره اي از مرز ميان دو بخش 1 و2 كوه سپيدار كه همان زون گسلي سپيدار مي باشد. گسل سپيدار كه در قسمت قبل معرفي گرديد به طرف شمال ناپديد گشته و تأثيرات حركتي آن به صورت چرخش لايه ها نمود پيدا مي كند. اين چرخش در يال شمالي كوه سپيدار حدفاصل دو بخش 1 و2 اتفاق افتاده و در تصوير به صورت يك خط منحني آبي رنگ نشان داده شده است. زاويه شماره 1 به زاويه ديد عكس برداري كه اين چرخش را ثبت كرده، اشاره دارد.

تصویر 33: عکس از ادامه خط الرأس (نگاه از روی قله به سوی شرق). مسیر به صورت خط قرمز منقطع نشان داده شده است. چرا که پستی و بلندی یا به عبارتی تورفتگی و برجستگی های فراوان در این قسمت از خط الرأس سبب مشخص نبودن مسیر به صورت کامل با این زاویه عکسبرداری گردیده است. نقطه 1 نشان دهنده نقطه ای با همین شماره (1) در تصویر بعد (34) می باشد.

تصویر 34: عکس از محل تقاطع خط الرأس و دره با نگاه به سوی شرق. بر روی این عکس جهت پیمایش به صورت فلش با رنگ قرمز نشان داده شده است. نقطه 1 محل همان نقطه 1 در تصویر قبل است. نقطه 2 محل نقطه ای با همین شماره در تصویر بعد است. این دره عمیق که خط الرأس را قطع کرده و ارتفاع آن را کاهش داده در میانه عکس با زاویه ای بسته مشخص است. حرف v با سه خط به این دره با امتداد شمالی-جنوبی اشاره دارد.

به نام خدا 

سپیدار کوه پیچ و تاب دار

1- مقدمه:

          رشته کوه زاگرس با گستردگی طولی بیش از 1700 کیلومتر و عرض 300 تا 500 کیلومتر، سرزمین چین خورده ای است که در آن صدها چین بزرگ و کوچک سبب ایجاد کوههایی شده اند که علی رغم شباهتهای ساختاری با یکدیگر، ویزگیهای منحصر به فرد و خاص خود دارند. زاگرس فارس به عنوان بخش پهناوری از زاگرس، شامل کوههایی با ارتفاع 1000 تا 3000 متر، و خط الرأس های طویل و عرض هایی نسبتاً کم می باشد که تقریباً همه از نظر ساختاری تاقدیس و تعداد کمی نیز ناودیس بالا آمده هستند. فاصله بین کوهها عمدتاً دشتهای ناودیسی می باشد. تاقدیس ها و ناودیس های زاگرس فارس سیماهای ساختاری بسیار متنوعی دارند که هر یک دارای ارزش تحقیقاتی فراوان از دیدگاههای مختلف می باشند. یکی از کوههای مهم زاگرس فارس کوه سپیدار است که از نظر زمین شناسی، تاقدیسی با محور طویل می باشد و ویژگیهای ساختاری خود را دارد.

         در اين مقاله، سپیدار از دیدگاه ساختاری تشریح خواهد شد. برای علاقه مندانی که مایل به همراهی با این بحث می باشند، پیش از هر چیز، یک مسیر صعود عادی به خط الرأس این کوه طویل معرفی گردیده است. معرفی مسیر بیشتر به هدف باز شدن پای علاقه مندان به شناسایی و تحقیقات طبیعی در کوه سپیدار انجام شده است. بدون شک درک مطالب متنوع از سیمای طبیعی کوه سپیدار با دیدگاههای مختلف، مستلزم گشتن و دقت کردن و کوهپیمایی در مسیرهای متعدد و مختلف این کوه زیبا می باشد. گروه پژوهشی کوهیاران پارس پیشاپیش از همه علاقه مندان به دقت و بررسی در طبیعت زاگرس، جهت همکاری به گرمی استقبال می کند.

2- موقعیت جغرافیای:

          کوه سپیدار در مرکز استان فارس واقع شده است (تصویر 1). از نظر تقسیمات کشوری مرز طبیعی سه شهرستان شیراز، فیروزآباد و جهرم را تشکیل می دهد. با دقتی بیشتر و نگاهی نزدیکتر، دامنه های شمالی این کوه در بخش کوار شهرستان شیراز، دامنه های جنوبی در بخش میمند شهرستان فیروزآباد و انتهای جنوب شرقی آن در بخش خفر شهرستان جهرم واقع گردیده است. برای مشاهده قلمرو شهرستان های استان به نقشه تقسیمات کشوری ایران با مقیاس 1:2,500,000 تهیه شده توسط سازمان نقشه برداری کشور مراجعه شود.

          از نظر جغرافیای طبیعی، سپیدار در رشته کوه زاگرس قرار دارد (تصوير 2). با نگاه زمین شناسی ساختاری، سپیدار در زاگرس چین خورده ساده، زیر واحد زاگرس فارس واقع گردیده است. در تصویر 3 موقعیت سپیدار در واحد ساختاری زاگرس فارس نشان داده شده است.

تصویر 1: موقعیت سپیدار در استان فارس که به صورت یک کادر مستطیلی نشان داده شده است (نقشه برگرفته شده از اطلس Encarta).

منبع: کوههای ایران

كوه‌هاي بلند زيباترين، تماشايي‌ترين و باهيبت‌ترين تجلي دستگاه آفرينش به‌شمار مي‌روند؛ كوه دنا و شهرستان دنا به‌دليل ارزش‌هاي متعدد، كوهستاني بودن و وجود عشاير زياد در دامنه‌هاي آن، اهميت ويژه‌اي براي مردم استان و كشور دارد. «سي سخت» در دامنه های دنا در 36 كيلومتري مركز استان مانند نگيني سبز بر دامنه‌ي این رشته كوه است كه آب و هواي بسيار مطبوع و معتدل كوهستاني دارد و در ميان كوه‌هاي سر به فلك كشيده، چشمه‌ها، آبشارها، باغ‌هاي انگور و گردو و سيب دارد. شهرستان دنا 63 آبادي دارد كه 51 آبادي در قسمت جنوبي و 12 آبادي در قسمت شمالي آن واقع شده‌اند.

رشته كوه دنا كه در شهرستان دنا است، با ارتفاع چهارهزار و 448 متر، 28 قله‌ي شناسايي‌شده با ارتفاع بالاي چهارهزار متر دارد كه از جمله‌ي آن‌ها به «فاش مستان» يا «بيژن سه» با ارتفاع چهارهزار و 435 متر، «مورگل» با ارتفاع چهارهزار و 425 متر، «قزل قله» با چهارهزار و 378 متر و «برج آسماني» يا «بيژن دو» با ارتفاع چهارهزار و 350 متر مي‌توان اشاره كرد كه به ترتيب بلندترين قله‌هاي اين رشته كوه به‌شمار مي‌آيند. به‌عنوان كم‌ارتفاع‌ترين قله‌ي اين كوه نيز از «گل فرهاد» با ارتفاع چهارهزار و 40 متر مي‌توان نام برد.

شهر باستاني دينار از آثار به‌جا مانده از دوره‌ي ساساني در اين شهرستان است؛ اين شهر باستاني منطقه‌اي بسيار وسيع در زير ديواره‌ي جنوب غربي در بويراحمد سفلي است كه اكنون به‌شكل مخروبه درآمده است و اهالي روستاهاي اطراف آن از ساروج‌ها و سنگ‌هاي آن براي ساختمان استفاده مي‌كنند. از نظر تنوع زيستي، اين شهرستان در نوع خود در كشور و حتا در جهان بي‌نظير است كه از تعداد تيره‌هاي شناسايي‌شده در اين شهرستان حدود 90 تيره از 150 تيره گياهي كشور 360 تيره گياهي جهان هستند؛ اين در حالي است كه كوه دنا به تنهايي حدود 60 درصد تيره‌هاي گياهي كشور و 25 درصد تعداد گل تيره‌هاي گياهي جهان را دارد.

از جمله‌ي درختان جنگلي اين منطقه از بلوط، ارزن، بادام وحشي، گلابي وحشي، بيد و پوشش علفي و بوته‌يي شامل گون، علف پشمكي، جو وحشي، پياز كوهي و ريحان كوهي مي‌توان نام برد.

حيات وحش اين منطقه نيز در گذشته غني بوده و تنوع وحوش در كليه‌ي مناطق دنا كاملا مشهود بوده است.

در چند سال گذشته به‌دليل افزايش جمعيت، سلاح‌هاي غيرمجاز، توسعه‌ي راه‌ها و شكار و صيد بي‌رويه، جمعيت وحوش در اين منطقه تا حد زيادي كاهش يافته است.

كوه دنا سه غار دنگزلو، نول، غار يخ و چشمه‌هاي زيادي دارد كه از جمله‌ي آن‌ها به چشمه‌ي ميشي، شرنيك و اسپيد به‌عنوان مهم‌ترين چشمه‌هاي آن مي‌توان اشاره كرد. هم‌چنين انگور، سيب، گردو و عسل از سوغاتي‌هاي اصلي اين شهرستان به‌شمار مي‌آيند

پوشش گیاهی رشته کوه دنا

در دامنه‌هاي جنوبي و غربي تا ارتفاع 2500 متر جنگل بلوط با تركيبي از گونه‌هاي جنگلي ديگر مانند بنه ، كيكم ، ارژن ، زالزالک ، شن و انواع بادام كوهي در ارتفاع‌هاي مختلف ، همه جا را پوشانده است . از ارتفاع 2500 متر به بالا ، درختچه‌هاي ارژن ، شن ، گونه‌هاي گون و درختان سرو كوهي ( وهل ) روئيده‌اند. از ارتفاع 3500 تا قله‌ها تنها گياهان كوچك و انواعي از گون مي‌رويند. در دامنه‌هاي شمالي جنگل وجود ندارد ولي درختهاي پراكنده ارس ( سرو كوهي ) مراتع و چمنزارها پوشش اصلي گياهان را تشكيل مي دهند. اكوسيستم مرتفع كوهستان دنا موقعيتي را بوجود آورده است كه در ارتفاعات مختلف با انواع گياهان مختص آن ارتفاعات روبرو شويم و همين ويژگي موجب شده است تا از غنا و تنوع گياهان سرشاري برخوردار شويم كه داراي خواص دارويي و نيز غذايي مي‌باشند و بنابراين در طول ماههاي بهار و تابستان و پائيز و در ارتفاعات متغير شاهد انواع گلهاي زيباي منطقه زاگرس مرکزی و جنوبي مي باشيم و از جمله انواع گلهاي زيبا لاله ، ثعلب ، پامچال ، حسرت ،‌مينا و … در فصول خاص رويش خويش و در تمامي منطقه دنا پراكنده مي‌باشند. لذا باتوجه به غناي گياهي دنا ، سخن در اين بخش بسيار زياد است كه در فرصت مناسب به بخشي از آن اشاره مي‌كنيم.

مسيرهاي صعود

اسدی طوسی در گرشاسپ‌نامه که به پیروی از شاهنامه سروده شده‌است به این اسطوره اشاره می‌کند.^[۴۵]. در اشعار و منظومه‌های شاعران دیگر از جمله قصیده‌ای از ناصرخسرو^[۴۶] منظومهٔ ویس و رامین ^[۴۷] از فخرالدین اسعد گرگانی و قصیده‌ای از خاقانی ^[۴۸] تلمیح این اسطوره دیده می‌شود. همچنین گاه در عظمت به دماوند مثل زده‌اند.^[۴۹].

قصیده دماوندیه اثر ملک الشعرای بهار تنها یکی از چندین شعری است که در مورد دماوند سروده شده‌است. دماوندیه اول او در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع آغاز گشت:

قصیدهٔ «دماوندیه دوم» که در سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر سروده شد، از شعرهای معروفی است که دربارهٔ دماوند سروده شده‌است که چند بیت نخستین آن چنین است:

دماوند
ارتفاع	۵٬۶۱۰ تا ۵٬۶۷۱ متر
مکان	مازندران،بخش لاریجان شهرستان آمل[۱]‏[۲]
رشته‌کوه	البرز
ارتفاع نسبی	۴٬۶۶۱ متر[۳]
مختصات	'43°35 04، '52°N 03 ‏[۴]
گونه	آتشفشانی مطبق
آخرین فوران	سابقهٔ تاریخی‌ای وجود ندارد[۱]

کوه دَماوَند کوهی در شمال ایران است که به عنوان بلندترین کوه ایران و بلندترین آتشفشان خاورمیانه^[۱] شناخته می‌شود. این کوه در قسمت مرکزی رشته‌کوه البرز در جنوب دریای خزر و در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد^[۵]. این قله که از نظر تقسیمات کشوری در استان مازندران قرار دارد^[۶] در هوایی صاف و آفتابی از شهرهای تهران، ورامین و قم و همچنین کرانه‌های دریای خزر قابل رؤیت است^[۷]. نزدیکترین شهر بزرگ به این کوه لاریجان است.^[۶] کوه دماوند در تاریخ ۲۰ ژوئیه ۲۰۰۸ میلادی به عنوان نخستین اثر طبيعی ايران در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.^[۸]

دماوند در اساطیر ایران هم مطرح است و شهرتش بیش از هرچیز به خاطر این است که ضحاک (پادشاهی ستمگر و اژدهافش) در آن به بند کشیده شده‌است.^[۹] در آثار ادبی فارسی نیز فراوان به این اسطوره و به طور کلی‌تر کوه دماوند اشاره شده‌است. ^[۱۰] دماوند دارای چشمه‌های آب گرم لاریجان، اسک و وانه است.^[۱۱]

ناگفته‌هايی از کوهنوردی ايران    به نقل از سایت بازتاب

گفتگو با صادق آقاجانی

صادق آقاجانی از آن دست مدیران ورزشی است که همواره می شود بدون دردسر با او حرف زد یا مصاحبه کرد. رفتن او از فدراسيون کوهنوردي بسيار عجيب بود، آن هم در زماني که سازمان تربيت بدني مدعي حمايت از ورزش هاي موفق و جهاني است. حرف هاي آقاجاني جواب هاي لازم را به همه سوال هاي شکل گرفته در ذهن ما داد. آنقدر خاکي و بي قيد حرف مي زد که حس کرديم ديگر از فضاي موجود در ورزش خسته شده است. گرچه هنوز وقتي مي خواهد از انگيزه و علاقه اش به کوهنوردي بگويد، خون به رگهايش مي دود و صورتش قرمز مي شود. در بعدازظهري از مهرماه ۱۳۸۵ و ماه مبارک رمضان به بازتاب ورزشي آمد تا در مورد ناگفته هايي که بيش از ۲۰ سال است در سينه داشت با او گفتگو کنيم. در حين گفتگو وقتي به ياد برادرش افتاد، بارها اشک در چشم هايش حلقه بست و بي اينکه چيزي بگويد، تنها سکوت کرد. فرق آقاجاني را مي دانستيم اما باور کرديم که مديريت بي سر و صدا در حوزه ورزش ايران، يعني عاقبت صادق آقاجاني، گرچه خودش همه چيز را خير مي داند و از دست کسي ناراحت نيست. صادق آقاجاني يکي از معدود ايراني هاي توانمند در طراحي و برنامه ريزي براي صعود به هيماليا است و بي شک کوهنوردي ايران يک وزنه جهاني و ملي را در حوزه مديريت خود از دست داد و اين امري نيست که به اين سادگي ها کتمان شود، گرچه خودش معتقد است نيروهاي متخصص و جوان در اين رشته زياد هستند و کار به پيش خواهد رفت. متن کامل گفتگوي ۱۰۰ دقيقه اي بازتاب ورزشي با صادق آقاجاني رئيس سابق فدراسيون کوهنوردي ايران در ادامه خواهد آمد: ...

قوری قلعه؛ بزرگترین و شگفت انگیز ترین غار آبی آسیا

کرمانشاه - غار قوری قلعه بزرگترین و شگفت انگیز ترین غار آبی آسیا در 86 کیلومتری شهر کرمانشاه در مسیر جاده پاوه و در شمال شهر جوانرود واقع است.