گروه کوهنوردی کوهیاران پارس ـ شیراز

۶-2- چرخش ساختاری:

 در منتهی الیه شمالی، گسل سپیدار به یال شمالی تاقدیس از جنس آسماری- جهرم ختم می شود. حرکت راستگرد گسل در این یال به صورت چرخش لایه ها خود را نشان داده است. در اینجا یال شمال شرقی بخش 1 با امتداد شمال غربی-جنوب شرقی، با یک چرخش، به یال شمالی بخش 2 با امتداد شرقی-غربی تبدیل می گردد. این چرخش بدون شک تحت تأثیر گسل سپیدار در عمق بوقوع پیوسته است. 

تصوير 56: تصوير ماهواره اي كوه سپيدار. كادر مستطيلي شماره 1 محدوده تصوير 57 را نشان مي دهد. به موقعيت شهر ميمند توجه كنيد (برگرفته شده از Google earth).

تصوير 57: تصوير ماهواره اي از مرز ميان دو بخش 1 و2 كوه سپيدار كه همان زون گسلي سپيدار مي باشد. گسل سپيدار كه در قسمت قبل معرفي گرديد به طرف شمال ناپديد گشته و تأثيرات حركتي آن به صورت چرخش لايه ها نمود پيدا مي كند. اين چرخش در يال شمالي كوه سپيدار حدفاصل دو بخش 1 و2 اتفاق افتاده و در تصوير به صورت يك خط منحني آبي رنگ نشان داده شده است. زاويه شماره 1 به زاويه ديد عكس برداري كه اين چرخش را ثبت كرده، اشاره دارد.

در نگاه اول شاید حشره ای که در عکس بالا دیده می شودبا بدنی کشیده و باریک  با یک سنجاقک اشتباه شود ولی این حشره با داشتن چشم مرکب و 2 بال با سنجاقک که 4 بال دارد و نمی تواند بالها را کنار بدن جمع کند تفاوت اساسی دارد.

این حشره یک نوع مگس می باشد . این مگس با گرفتن حشراتی به مراتب سنگین تر و یا بزرگتر از خود و فرو کردن قسمتی از قطعات دهانی درون بدن شکار و خوردن شیره وجود حشره در بند و در نهایت کشتن آن تغذیه می کند .

این جانور نوعی صد پا است در هر بخش بدن خود یک جفت پا دارد و اگر چه این گونه ها بیش از 23 جفت پا ندارد

 در گذشته  دور صد پا نام گرفته اند ( centipede   centi + pede = ) این جانور گوشت خوار است بسیار سریع حرکت می کند و دارای نیش های زهرآگین و خطرناک می باشد . این صد پا ده سال عمر می کند.

قابل ذکر است هزار پایان در هر بخش بدنی دو جفت پا دارند بدنی گرد داشته و گیاه خوار می باشند .

در عکس فوق قطعات دهانی و نیش این نوع صد پا دیده می شود .

حشره فوق یک زنجره یا سیر سیرک است این گونه دو سال عمر می کند ( گونه ای از زنجره تا 17 سال زندگی

 می کنند)در چرخه زندگی  معمولا تخمها درون خاک گذاشته می شود کرم ها از شیره موجود در ریشه  گیاهان تغذیه می کنند و به دور خود با خاک و با آب دهان خانه ای می سازند . پس از بلوغ نسبی سر از خاک بیرون می آورند و بر روی نزدیک ترین گیاه شفیره می سازنند . پس از آن زنجره بالغ سر از شفیره در می آورد و به زندگی خود ادامه

 می دهد و از شیره گیاهان تغذیه می کند.

این گونه ها دارای صدای بسیار بلندی می باشند که این صدا را با کمک ماهیچه هایی در ناحیه شکمی دارند و با به حرکت در آوردن قطعات شکمی تولید می کنند.

جانوری که در عکس فوق دیده می شود یک رتیل است به آن عنکبوت قرمز – عنکبوت شتری – عنکبوت بادرو ( به علت سرعت بسیار زیاد آن ) گفته می شود .

بر خلاف تصور و اسامی بالا رتیل ها از خانواده عنکبوت ها نیستند ( عنکبوت ها دار شش و یا هشت چشم می باشند)

ولی مانند آنها هشت پا دارند . رتیل دارای قدرت بینایی بسیار کمی می باشد و حواس آنها  بیشتر متکی به گیرنده های مو مانندی است که در بدنش دارد .

این گونه ها اصلا نیش ندارند ولی با کلیسر پر قدرت آرواره ی دهانی می توانند (رتیل ها  قوی ترین آرواره های موجودات زنده را  نسبت به چثه  دارا می باشند )جانوران  بسیار بزرگ تراز خود را شکار کنند.

گاز گرفته شدن انسان بطور اتفاقی توسط رتیل معمولا با عفونت شدید همراه است .

رتیل ها در مناطق گرم و خشک  و کوهستانی زندگی می کنند. گونه های یافت شده در بیابانهای ایران و عراق  بطور قابل توجهی از دیگر گونه ها بزرگ تر می باشند ، شبگرد می باشند و حدود یک عمر می کنند

تصویر 33: عکس از ادامه خط الرأس (نگاه از روی قله به سوی شرق). مسیر به صورت خط قرمز منقطع نشان داده شده است. چرا که پستی و بلندی یا به عبارتی تورفتگی و برجستگی های فراوان در این قسمت از خط الرأس سبب مشخص نبودن مسیر به صورت کامل با این زاویه عکسبرداری گردیده است. نقطه 1 نشان دهنده نقطه ای با همین شماره (1) در تصویر بعد (34) می باشد.

تصویر 34: عکس از محل تقاطع خط الرأس و دره با نگاه به سوی شرق. بر روی این عکس جهت پیمایش به صورت فلش با رنگ قرمز نشان داده شده است. نقطه 1 محل همان نقطه 1 در تصویر قبل است. نقطه 2 محل نقطه ای با همین شماره در تصویر بعد است. این دره عمیق که خط الرأس را قطع کرده و ارتفاع آن را کاهش داده در میانه عکس با زاویه ای بسته مشخص است. حرف v با سه خط به این دره با امتداد شمالی-جنوبی اشاره دارد.

به نام خدا 

سپیدار کوه پیچ و تاب دار

1- مقدمه:

          رشته کوه زاگرس با گستردگی طولی بیش از 1700 کیلومتر و عرض 300 تا 500 کیلومتر، سرزمین چین خورده ای است که در آن صدها چین بزرگ و کوچک سبب ایجاد کوههایی شده اند که علی رغم شباهتهای ساختاری با یکدیگر، ویزگیهای منحصر به فرد و خاص خود دارند. زاگرس فارس به عنوان بخش پهناوری از زاگرس، شامل کوههایی با ارتفاع 1000 تا 3000 متر، و خط الرأس های طویل و عرض هایی نسبتاً کم می باشد که تقریباً همه از نظر ساختاری تاقدیس و تعداد کمی نیز ناودیس بالا آمده هستند. فاصله بین کوهها عمدتاً دشتهای ناودیسی می باشد. تاقدیس ها و ناودیس های زاگرس فارس سیماهای ساختاری بسیار متنوعی دارند که هر یک دارای ارزش تحقیقاتی فراوان از دیدگاههای مختلف می باشند. یکی از کوههای مهم زاگرس فارس کوه سپیدار است که از نظر زمین شناسی، تاقدیسی با محور طویل می باشد و ویژگیهای ساختاری خود را دارد.

         در اين مقاله، سپیدار از دیدگاه ساختاری تشریح خواهد شد. برای علاقه مندانی که مایل به همراهی با این بحث می باشند، پیش از هر چیز، یک مسیر صعود عادی به خط الرأس این کوه طویل معرفی گردیده است. معرفی مسیر بیشتر به هدف باز شدن پای علاقه مندان به شناسایی و تحقیقات طبیعی در کوه سپیدار انجام شده است. بدون شک درک مطالب متنوع از سیمای طبیعی کوه سپیدار با دیدگاههای مختلف، مستلزم گشتن و دقت کردن و کوهپیمایی در مسیرهای متعدد و مختلف این کوه زیبا می باشد. گروه پژوهشی کوهیاران پارس پیشاپیش از همه علاقه مندان به دقت و بررسی در طبیعت زاگرس، جهت همکاری به گرمی استقبال می کند.

2- موقعیت جغرافیای:

          کوه سپیدار در مرکز استان فارس واقع شده است (تصویر 1). از نظر تقسیمات کشوری مرز طبیعی سه شهرستان شیراز، فیروزآباد و جهرم را تشکیل می دهد. با دقتی بیشتر و نگاهی نزدیکتر، دامنه های شمالی این کوه در بخش کوار شهرستان شیراز، دامنه های جنوبی در بخش میمند شهرستان فیروزآباد و انتهای جنوب شرقی آن در بخش خفر شهرستان جهرم واقع گردیده است. برای مشاهده قلمرو شهرستان های استان به نقشه تقسیمات کشوری ایران با مقیاس 1:2,500,000 تهیه شده توسط سازمان نقشه برداری کشور مراجعه شود.

          از نظر جغرافیای طبیعی، سپیدار در رشته کوه زاگرس قرار دارد (تصوير 2). با نگاه زمین شناسی ساختاری، سپیدار در زاگرس چین خورده ساده، زیر واحد زاگرس فارس واقع گردیده است. در تصویر 3 موقعیت سپیدار در واحد ساختاری زاگرس فارس نشان داده شده است.

تصویر 1: موقعیت سپیدار در استان فارس که به صورت یک کادر مستطیلی نشان داده شده است (نقشه برگرفته شده از اطلس Encarta).