لاک پشت منقار کوتاه یا پوزه عقابی ( اميد اكبرزاده شيرازي)
لاک پشت منقار کوتاه یا پوزه عقابی
Eretmuchelys imdricata
HawksbillTurtle
پنج نوع از هشت نوع لاک پشت های دریایی که در جهان وجود دارد در آب های خلیج فارس و دریای عمان زندگی می کنند.یک نوع از آنها لاک پشت پوزه عقابی است که به شدت در خطر انقراض قرار دارد.
این لاک پشت در خلیج فارس از هم نوعان خود در جهان کمی کوچکتر و کم وزن تر است.طول متوسط لاک آنها بین 70 تا 80 سانتی متر،پهنای آن 60 تا 70 سانتی متر و وزن متوسط آنها 40 کیلوگرم است. (بزرکترین لاک پشت دیده شده در روستای شیب دراز حدود 110 سانتی متر طول و بیش از 100 کیلو گرم وزن داشته است.) درحیات وحش بین 30 تا 50 سال عمر می کنند،همه چیزخوارند از گیاهان و حیوانات کوچک تغذیه می کنند مثل گیاهان دریائی ، اسفنج ها ، بی مهره گان ( بخصوص ماهیان ژله ای ) ، ماهی ها و خرچنگ های کوچک اما بخش عمده ای از تغذیه این لاک پشت ها را همان اسفنج ها تشکیل می دهند.به همین علت آرواره هایشان به شکل منقار عقاب درآمده است.آنها آب مورد نیاز را از موادی که می خورند به دست می آورند و نمک اضافی را از طریق غده های نمک که در گوشه عقبی چشمشان قرار دارد دفع میکنند.
تخم گذاری لاک پشت های پوزه عقابی زودتر از گونه های دیگر آغاز می شود.ماده ها هر دو تا سه سال یکبارآماده تخم گذاری هستند.از ابتدای فصل بهار تخم گذاری شروع و تا پایان فصل ادامه می یابد.آنها در فصل تخم گذاری معمولاً دو و گاهی سه بار به فاصله دو هفته به ساحل می آیند و عمل تخم گذاری را تکرار می کنند.
لاک پشت ها معمولاً شب به ساحل می آیند.نرها هرگز به ساحل زادگاهشان بر نمی گردند ولی لاک پشت های ماده پس از رسیدن به سن بلوغ(معمولاً پس از 30 سالگی) برای تخم گذاری به همان ساحلی بر می گردند که در آن زاده شده اند و به احتمال بسیار زیاد همه تخم گذاری های بعدی نیز در همان ساحل زادگاه صورت می گیرد.
لاک پشت ماده وقتی تصمیم به تخم گذاری می گیرد به ساحل آمده و پس از پیدا کردن مکان مناسب و امن با باله هایش شروع به کندن یک چاله می کند.عمق یک چاله حدود 40 تا 50 سانتی متر است.پس از آن شروع به تخم گذاری می کند و در طی نیم ساعت حدود 120 تخم می گذارد.در پایان کار روی تخم ها را با ماسه می پوشاند و به دریا بر می گردد.کل این فرآیند 2 تا 5/2 ساعت زمانی
می برد.
نوزادها پس از 35 تا 75 (بسته به گرمای هوا ) روز از تخم بیرون آمده و با تلاش و زحمت فراوان خود را از میان شن و ماسه به بیرون می کشند.بچه لاک پشت ها موقع بیرون آمدن از تخم 5 سانتی متر طول دارند و وزن آنها کمتر از 20 گرم است.نوزادها بعد از بیرون آمدن از میان ماسه ها به طرف روشن ترین افق یعنی دریا حرکت می کنند.نورهای مصنوعی(شهر و روستاها و...)می تواند آنها را گمراه کند و از مسیرشان منحرف شوند!مرغ ها و پرندگان دریایی،لاشخورها،خرچنگ ها و... از دشمنان بچه لاک پشت ها هستند و قبل از رسیدن به دریا ممکن است آنها را شکار کنند.حتی پس از رسیدن به دریا هم خطرات زیادی آنها را تهدید می کند و تنها عده کمی از بچه لاک پشت ها (حدود یک درصد آنها)به بلوغ می رسند و در سنین بعد از بلوغ تنها كوسه ها هستند كه به آنها حمله مي كنند.
کشتن این لاک پشتهای زیبا برای گوشت آنها ، تخريب زيستگاه به شكل ايجاد انواع آلودگي ها به خصوص آلودگي هاي نفتي و صنعتي، تغيير و تبديل سواحل، انواع مختلف بهره برداري نظير ايجاد تفرجگاه هاي ساحلي، جاده سازي، ايجاد سيستم هاي روشنايي همه و همه دست به دست هم داده و به صورت هاي مختلف زندگي لاك پشت هاي دريايي را تهديد كرده و جمعيت هاي آنها را به سوي انقراض سوق مي دهند.
لاك پشت منقار عقابي در آخرين طبقه بندي اتحاديه جهاني حفاظت IUCN در طبقه بحراني يا به شدت در معرض خطر انقراض قرار دارد.
این گونه کمیاب از اواخر اسفند ماه تا خرداد ما ه در سواحل شنی روستای شیب دراز در جزیره قشم تخم گذاری می کند و بچه ها از اردیبهشت ماه از تخم بیرون می آیند .خوشبختانه از آغاز سال 1379 تا کنون این گونه تحت حمایت سازمان محیط زیست قشم و مردم محلی قرار گرفته است که لازم است ازآقایان بیژن فرهنگ دره شوری – هومن جوکار – فدایی و سازمان محیط زیست قشم کمال تشکر را نمود.
