گروه کوهنوردی کوهیاران پارس ـ شیراز

در نگاه اول شاید حشره ای که در عکس بالا دیده می شودبا بدنی کشیده و باریک  با یک سنجاقک اشتباه شود ولی این حشره با داشتن چشم مرکب و 2 بال با سنجاقک که 4 بال دارد و نمی تواند بالها را کنار بدن جمع کند تفاوت اساسی دارد.

این حشره یک نوع مگس می باشد . این مگس با گرفتن حشراتی به مراتب سنگین تر و یا بزرگتر از خود و فرو کردن قسمتی از قطعات دهانی درون بدن شکار و خوردن شیره وجود حشره در بند و در نهایت کشتن آن تغذیه می کند .

این جانور نوعی صد پا است در هر بخش بدن خود یک جفت پا دارد و اگر چه این گونه ها بیش از 23 جفت پا ندارد

 در گذشته  دور صد پا نام گرفته اند ( centipede   centi + pede = ) این جانور گوشت خوار است بسیار سریع حرکت می کند و دارای نیش های زهرآگین و خطرناک می باشد . این صد پا ده سال عمر می کند.

قابل ذکر است هزار پایان در هر بخش بدنی دو جفت پا دارند بدنی گرد داشته و گیاه خوار می باشند .

در عکس فوق قطعات دهانی و نیش این نوع صد پا دیده می شود .

حشره فوق یک زنجره یا سیر سیرک است این گونه دو سال عمر می کند ( گونه ای از زنجره تا 17 سال زندگی

 می کنند)در چرخه زندگی  معمولا تخمها درون خاک گذاشته می شود کرم ها از شیره موجود در ریشه  گیاهان تغذیه می کنند و به دور خود با خاک و با آب دهان خانه ای می سازند . پس از بلوغ نسبی سر از خاک بیرون می آورند و بر روی نزدیک ترین گیاه شفیره می سازنند . پس از آن زنجره بالغ سر از شفیره در می آورد و به زندگی خود ادامه

 می دهد و از شیره گیاهان تغذیه می کند.

این گونه ها دارای صدای بسیار بلندی می باشند که این صدا را با کمک ماهیچه هایی در ناحیه شکمی دارند و با به حرکت در آوردن قطعات شکمی تولید می کنند.

جانوری که در عکس فوق دیده می شود یک رتیل است به آن عنکبوت قرمز – عنکبوت شتری – عنکبوت بادرو ( به علت سرعت بسیار زیاد آن ) گفته می شود .

بر خلاف تصور و اسامی بالا رتیل ها از خانواده عنکبوت ها نیستند ( عنکبوت ها دار شش و یا هشت چشم می باشند)

ولی مانند آنها هشت پا دارند . رتیل دارای قدرت بینایی بسیار کمی می باشد و حواس آنها  بیشتر متکی به گیرنده های مو مانندی است که در بدنش دارد .

این گونه ها اصلا نیش ندارند ولی با کلیسر پر قدرت آرواره ی دهانی می توانند (رتیل ها  قوی ترین آرواره های موجودات زنده را  نسبت به چثه  دارا می باشند )جانوران  بسیار بزرگ تراز خود را شکار کنند.

گاز گرفته شدن انسان بطور اتفاقی توسط رتیل معمولا با عفونت شدید همراه است .

رتیل ها در مناطق گرم و خشک  و کوهستانی زندگی می کنند. گونه های یافت شده در بیابانهای ایران و عراق  بطور قابل توجهی از دیگر گونه ها بزرگ تر می باشند ، شبگرد می باشند و حدود یک عمر می کنند

تصویر 33: عکس از ادامه خط الرأس (نگاه از روی قله به سوی شرق). مسیر به صورت خط قرمز منقطع نشان داده شده است. چرا که پستی و بلندی یا به عبارتی تورفتگی و برجستگی های فراوان در این قسمت از خط الرأس سبب مشخص نبودن مسیر به صورت کامل با این زاویه عکسبرداری گردیده است. نقطه 1 نشان دهنده نقطه ای با همین شماره (1) در تصویر بعد (34) می باشد.

تصویر 34: عکس از محل تقاطع خط الرأس و دره با نگاه به سوی شرق. بر روی این عکس جهت پیمایش به صورت فلش با رنگ قرمز نشان داده شده است. نقطه 1 محل همان نقطه 1 در تصویر قبل است. نقطه 2 محل نقطه ای با همین شماره در تصویر بعد است. این دره عمیق که خط الرأس را قطع کرده و ارتفاع آن را کاهش داده در میانه عکس با زاویه ای بسته مشخص است. حرف v با سه خط به این دره با امتداد شمالی-جنوبی اشاره دارد.

به نام خدا 

سپیدار کوه پیچ و تاب دار

1- مقدمه:

          رشته کوه زاگرس با گستردگی طولی بیش از 1700 کیلومتر و عرض 300 تا 500 کیلومتر، سرزمین چین خورده ای است که در آن صدها چین بزرگ و کوچک سبب ایجاد کوههایی شده اند که علی رغم شباهتهای ساختاری با یکدیگر، ویزگیهای منحصر به فرد و خاص خود دارند. زاگرس فارس به عنوان بخش پهناوری از زاگرس، شامل کوههایی با ارتفاع 1000 تا 3000 متر، و خط الرأس های طویل و عرض هایی نسبتاً کم می باشد که تقریباً همه از نظر ساختاری تاقدیس و تعداد کمی نیز ناودیس بالا آمده هستند. فاصله بین کوهها عمدتاً دشتهای ناودیسی می باشد. تاقدیس ها و ناودیس های زاگرس فارس سیماهای ساختاری بسیار متنوعی دارند که هر یک دارای ارزش تحقیقاتی فراوان از دیدگاههای مختلف می باشند. یکی از کوههای مهم زاگرس فارس کوه سپیدار است که از نظر زمین شناسی، تاقدیسی با محور طویل می باشد و ویژگیهای ساختاری خود را دارد.

         در اين مقاله، سپیدار از دیدگاه ساختاری تشریح خواهد شد. برای علاقه مندانی که مایل به همراهی با این بحث می باشند، پیش از هر چیز، یک مسیر صعود عادی به خط الرأس این کوه طویل معرفی گردیده است. معرفی مسیر بیشتر به هدف باز شدن پای علاقه مندان به شناسایی و تحقیقات طبیعی در کوه سپیدار انجام شده است. بدون شک درک مطالب متنوع از سیمای طبیعی کوه سپیدار با دیدگاههای مختلف، مستلزم گشتن و دقت کردن و کوهپیمایی در مسیرهای متعدد و مختلف این کوه زیبا می باشد. گروه پژوهشی کوهیاران پارس پیشاپیش از همه علاقه مندان به دقت و بررسی در طبیعت زاگرس، جهت همکاری به گرمی استقبال می کند.

2- موقعیت جغرافیای:

          کوه سپیدار در مرکز استان فارس واقع شده است (تصویر 1). از نظر تقسیمات کشوری مرز طبیعی سه شهرستان شیراز، فیروزآباد و جهرم را تشکیل می دهد. با دقتی بیشتر و نگاهی نزدیکتر، دامنه های شمالی این کوه در بخش کوار شهرستان شیراز، دامنه های جنوبی در بخش میمند شهرستان فیروزآباد و انتهای جنوب شرقی آن در بخش خفر شهرستان جهرم واقع گردیده است. برای مشاهده قلمرو شهرستان های استان به نقشه تقسیمات کشوری ایران با مقیاس 1:2,500,000 تهیه شده توسط سازمان نقشه برداری کشور مراجعه شود.

          از نظر جغرافیای طبیعی، سپیدار در رشته کوه زاگرس قرار دارد (تصوير 2). با نگاه زمین شناسی ساختاری، سپیدار در زاگرس چین خورده ساده، زیر واحد زاگرس فارس واقع گردیده است. در تصویر 3 موقعیت سپیدار در واحد ساختاری زاگرس فارس نشان داده شده است.

تصویر 1: موقعیت سپیدار در استان فارس که به صورت یک کادر مستطیلی نشان داده شده است (نقشه برگرفته شده از اطلس Encarta).

نیازمندیهای ریز مغذی در ارتفاعات بلند

هنوز هیچ مدرک قانع کننده ای که نشان دهدمصرف ویتامین ها دركوهنوردان(خصوصا در افرادی که در کوه پیمایی طولانی در ارتفاعات بلند شرکت میکنند) وحتي آنهايي كه انرژی کافی دریافت می کنندچه تاثيري دارد دردست نیست. با این حال آنتی اکسیدان هایی مثل ویتامینE و ویتامین های گروه B که به آزاد کردن انرژی کمک می کنند مورد توجه قرار گرفته اند. ویتامین های گروه B که در آزاد کردن انرژی از غذا نقش دارند عبارتند از :تیامین،ریبو فلاوین و نیاسین.  بنابر این در كوهنوردي نیاز به انرژی پایه افزایش يافته و طبعا نیاز به این ویتامینها نیز افزایش خواهد یافت. چنین به نظر می رسد که چنانچه فردی دریافت غذای بالاتری داشته باشد بصورت خودبخود ویتامینهای گروه B را نیز بیشتر دریافت خواهد کرد.در حالی که بصورت تئوری عدم تکافوی ویتامینهای گروه B در ارتفاعات بلند با افزایش نیاز به ریز مغذی ها نشان داده شده است. دراكثر متون ونشریات علمی از نقش رادیکالهای آزاد و انتی اکسیدانها در بهبود وضعیت سلامت خبر می دهند . فاکتورهایی که می توانند منجر به افزایش رادیکالهای آزاد گردند عبارتند از مصرف سیگار ، الکل و اقامت در ارتفاعات بلند، قرار گرفتن در معرض ارتفاع باعث افزایش در میزان دریافت اشعه ماوراء بنفش ، افزایش استرس ناشی از کاهش فشاراکسیژن و افزایش سرعت متابولیسم می شود . ویتامین E یک آنتی اکسیدان است که زیانهای ناشی از رادیکالهای آزاد را کاهش می دهد . آزمایش هایی در حال حاضر وجود دارند که میزان آسیب به DNA را در هر روز نشان می دهد . این آزمایشها میزان آسیب ناشی از رادیکالهای آزاد اکسید اکتیو اکسیژن را به DNA در خلال ورزش تخمین میزند .مطالعات زیادی وجود دارند که نشان می دهد فعالیت فیزیکی شدید و ورزش توام با استرس باعث آسیب به DNAمی شود. این مطالعات همچنین نشان می دهند که استرس منجر به کاهش آنتی اکسیدانها در بدن می شود.و مشخص است که اثر آنتی اکسیدانها در جهت غلبه بر آثار سوء رادیکالهای آزاد اکسیژن اعمال می شود.به هر صورت اگر شما با فعالیت بدنی سعی در افزایش استقامت دارید در حقیقت در جهت افزایش آنتی اکسیدانها و کاهش آثار مخرب رادیکالهای آزاد قدم بر می دارید در عوض بی تحرکی باعث کاهش حفاظت در مقابل رادیکالهای آزاد می شود. اکثر مطالعات هیچ نقشی را برای افزایش عملکرد افراد بدنبال مصرف ویتامین E (در کوهنوردانی که بالاتر از مقادیر مورد نیاز ویتامین Eمصرف مي كنند)قائل نیستند . به هر صورت مکمل ویتامین E در کوهنوردانی که در بالای 6000 متر فعالیت می کنند باعث کاهش آثار مخرب رادیکالهای آزاد اکسیژن و باالطبع افزایش عملکرد فرد می شود که احتمالا تاثیرش را روی پراکسیداسیون لیپیدها می گذارد . و به طور خلاصه مطالعات متعددی نشان داده اند که مصرف مقادیر بیشتر از حد توصیه شده برای نیاز روزانه نقشی در میزان عملکرد ورزشکاران ندارد . منابع غنی از ویتامین E : روغنهای گیاهی غنی ترین منابع ویتامین E هستند مثل روغن آفتابگردان روغن زیتون . غلات فراوری نشده و آجیل نیز منابع خوبی هستند . منابع حیوانی مثل گوشت نیز از منابع غنی ویتامینE محسوب می گردد  . غذاهایی که غنی از آنتی اکسیدانها هستند : -      میوه جات و سبزیجات -      چای سبز و سیاه -      شراب قرمز -      آب انگور قرمز مواد معدنی (کلسیم ، مس ، آهن ، سلنیم ، روی ) غیر از آهن هیچ اطلاعاتی که از نیاز به مواد معدنی دیگر در ارتفاع حمایت کند وجود ندارد . در ارتفاع بالا فشار اکسیژن کاهش می یابد لذا میزان سنتز گلوبولهای قرمز توسط مغز استخوان افزایش می یابد تا ظرفیت حمل اکسیژن خون کاهش نیابد ، به همین دلیل است که طیف متنوعی از برنامه های پرورش ورزشکاران ارتفاع به افزایش ظرفیت حمل اکسیژن خون اختصاص می یابد . ثابت شده است که نقش آهن تسهیل در انتقال اکسیژن در خون و تحویل آن به سلولهای بدن است و بنابراین داشتن ذخایر کافی آن قبل از اقدام به کوهپیمایی جهت صعود به ارتفاعات بلندتر از2500متر و استفاده از مکملهای آهن در حد معقول و مورد نیاز بسیار مهم است. نشان داده شده که افرادی که ذخایر کافی آهن ندارند از تمرین در مناطق با ارتفاع متوسط سودی    نمی برند . اگر فکر می کنید مقدار آهن خونتان پایین است حتما سعی کنید آن را با مصرف مواد غذایی غنی از آهن جبران کنيد مگر اینکه مقدار آهن بقدری کم باشد که توصیه پزشکی مبتنی بر استفاده از مکمل های دارویی آهن داشته باشید . مقادیر بیش از حد مورد نیاز آهن برای بدن مسمومیت زا است لذا ورزشکاران معمولا بايد در حد معقولی آهن را همراه مولتی ویتامین مصرف می کنند که این مقادیر معمولا تحت قوانین و دستورالعمل های مسئولین و متخصصین تغذیه تیم های ورزشی است . گوشتها منابع غنی از آهن بصورت هم هستند در عوض غلات و سبزیجات غلاف دار سبز داری آهن بشکل non-haem هستند . جذب هم عالی است ولی آهن non-haem جذب پایین تری دارد . بهترین راه جذب آهن مصرف حداقل سه تا چهار بار گوشت قرمز (80 گرم ) در هفته می باشد و ماهی نیز داراي آهن به صورت كم مي باشد ولی کمتر از گوشت قرمز است . گوشت قرمز ، ماهی و ویتامین C جذب آهن منابع گیاهی را افزایش می دهند . مصرف آهن (غیر هم و هم) شامل آهن از منابع حیوانی و گیاهی و استفاده از آب پرتغال تازه همراه غذا(كه جذب آهن را بهبود می بخشد )مي باشد.

منبع : http://www.iranmountainmedicine.com

 گاوريشانكار

منبع : مطالب و تعدادي از تصاوير فوق به صورت انتخابي از مقاله گاوريشانكار از وبلاگ داستان كوه برگزيده شده است.